Yazılım yaptırmak: fikirden yayına yedi adım

Yazılım yaptırmak yedi adımda ilerler: ihtiyacı yazmak, hazır bir çözümün yetip yetmediğine bakmak, bütçe ve takvim aralığı belirlemek, karşılaştırılabilir teklifler toplamak, sözleşmeyi kurmak, geliştirmeyi düzenli sürümlerle takip etmek ve devri almak. Projelerin çoğu kod yazılırken değil, ilk üç adım atlandığı için bozulur.

Aşağıdaki sıra, yazılımı ilk kez yaptıracak bir işletme sahibi için yazıldı. Her adımda sizin tarafınızda ne olması gerektiği belirtiliyor.

1. İhtiyacı bir sayfaya yazın

Çözümü değil, sorunu yazın. “Bir CRM istiyoruz” çözümdür. “Gelen talepler üç ayrı yerde toplanıyor, kimin hangi müşteriyi aradığını bilmiyoruz” sorundur ve doğru çözümü çoğu zaman o belirler.

Bir sayfada şunlar olsun: bugün iş nasıl yapılıyor, nerede zaman ya da para kaybediliyor, yazılımı kimler kullanacak ve altı ay sonra neyin değişmiş olmasını bekliyorsunuz.

2. Hazır bir çözüm yetiyor mu, bakın

Yaptırmadan önce satın alınabilir mi diye sorun. İhtiyacın büyük kısmını karşılayan hazır bir paket varsa, onu kullanmak neredeyse her zaman daha ucuz ve hızlıdır.

Özel yazılım şu durumlarda anlam kazanır: iş akışınız paketlere sığmıyorsa, lisans maliyeti kullanıcı sayısıyla birlikte hızla büyüyorsa ya da yazılımın kendisi sizi rakipten ayırıyorsa. Karar eşiği özel yazılım mı hazır paket mi yazısında.

3. Bütçe ve takvim için aralık belirleyin

Tek bir rakam değil, aralık düşünün. Kapsam netleşmeden verilen kesin rakam ya şişirilmiştir ya da sonradan büyür.

Takvim için gerçekçi bantlar şöyledir: kurumsal web sitesi 3–5 hafta, e-ticaret altyapısı 6–10 hafta, özel iş yazılımı 8–16 hafta. Bu sürelere içerik hazırlığı ve ödeme kuruluşu, e-fatura gibi üçüncü taraf onayları dahil değildir. Ayrıntılar proje süresi ve yazılım geliştirme fiyatları yazılarında.

4. Karşılaştırılabilir teklif toplayın

Üç firmaya üç farklı şey anlatırsanız üç farklı işin fiyatını alırsınız. Hepsine aynı yazılı belgeyi gönderin; şartnamenin nasıl hazırlandığını ayrıca anlattık.

Teklifleri fiyatla değil, şu üç şeyle karşılaştırın:

• Kapsam yazılı mı? Neyin dahil olduğu kadar neyin dahil olmadığı da belirtilmiş mi?
• Teslim ritmi ne? İki haftada bir çalışan sürüm mü göreceksiniz, yoksa sonunda mı?
• İşi kim yapacak? Görüşmedeki kişi ile kodu yazan kişi aynı mı?

Kiminle çalışacağınızdan emin değilseniz ajans, freelancer ve kurum içi ekip karşılaştırmasına bakın. Görüşmede sorulacak soruların tamamı yazılım firması nasıl seçilir yazısında.

5. Sözleşmede bu beş madde olsun

• Kod ve hesap sahipliği. Kaynak kodu, kod deposu, alan adı ve sunucu hesapları sizin adınıza.
• Kapsam ve kabul kriterleri. “Bitti” ne demek, hangi koşulda onaylayacaksınız.
• Ödeme takvimi. Tarihe değil, teslim edilen aşamalara bağlı.
• Değişiklik süreci. Kapsam dışı bir istek geldiğinde fiyat ve süre nasıl güncellenecek.
• Garanti ve bakım. Teslimden sonra hatalar ne kadar süre ücretsiz düzeltilecek, sonrası nasıl ücretlendirilecek.

İlk madde en önemlisidir. Hesaplar firma adına açıldıysa, firmayı değiştirmek istediğiniz gün elinizde hiçbir şey olmaz.

6. Geliştirme sırasında sizin işiniz

Yazılım yaptırmak, sipariş verip beklemek değildir. Takvimi uzatan şeylerin çoğu müşteri tarafında birikir:

• Tek bir karar verici belirleyin. Geri bildirim beş gün gecikirse iki haftalık döngünün üçte biri beklemeyle geçer.
• İçeriği paralel hazırlayın. Metin, görsel, ürün ve fiyat listesi geliştirmeyle birlikte başlamalı.
• Her sürümü gerçekten deneyin. Ekran görüntüsüne bakmak yetmez; tıklayın, yanlış veri girin, kendi işinizi onunla yapmayı deneyin.
• Yeni istekleri listeye yazın. Her yeni fikir kapsamı büyütür; bütçe aşımının en yaygın sebebi budur.

7. Devri alın ve bakımı planlayın

Teslim gününde elinizde şunlar olmalı: kod deposuna erişim, kurulum ve yayına alma belgesi, kullanılan üçüncü taraf hesapların listesi ve yönetici şifreleri.

Sonrası için bakım planlayın. Güvenlik güncellemeleri, yedeklerin gerçekten geri yüklenebildiğinin denenmesi ve küçük iyileştirmeler düzenli bir iştir; bakılmayan yazılım bir yıl içinde güvenlik sorununa dönüşür.

En sık yapılan beş hata

• En ucuz teklifi seçmek. Ucuz teklif çoğu zaman eksik kapsamdır; fark sonradan ek iş olarak gelir.
• Kapsamı yazmadan başlamak. Sözlü anlaşılan iş, iki tarafın kafasında iki ayrı iştir.
• Hesapları firmaya bıraktırmak. Çıkış maliyetini sonsuz yapar.
• Her şeyi ilk sürüme koymak. En değerli akışı önce yayına alın, gerisini sonra ekleyin.
• Bakımı bütçelememek. Yazılım yayına girdiği gün masraf bitmez.

Sık sorulan sorular

Yazılım yaptırmak ne kadar tutar? Kapsama bağlıdır; ekran sayısından çok iş kuralları ve bağlanılacak sistem sayısı belirler. Sağlıklı bir firma tek rakam yerine aralık verir ve aralığı keşiften sonra daraltır.

Yazılım yaptırırken kod kime ait olur? Sözleşmede yazana. Bu yüzden kaynak kodunun ve tüm hesapların size ait olduğunu açıkça yazdırın.

Fikrimi anlatırsam çalınır mı? Görüşme öncesi gizlilik sözleşmesi imzalanabilir. Ama pratikte fikir tek başına nadiren değerlidir; değer, uygulamada ve müşteriye ulaşmadadır.

Yarıda kalan bir projem var, ne yapmalıyım? Önce mevcut kodun kurtarılabilir olup olmadığı incelenir; ayrıntısı yazılım projesi devralma yazısında.

Telefona kurulan bir uygulama düşünüyorsanız, ek kararları mobil uygulama yaptırmak yazısında bulabilirsiniz.

İlk adımı birlikte atmak isterseniz ihtiyacınızı birkaç cümleyle yazın; yazılım ajansı sayfamızdan ücretsiz 30 dakikalık bir görüşme planlayabilirsiniz.